16 maja 2025 r. serbski twórca internetowy Istok Pavlovic opublikował na Instagramie i Facebooku anglojęzyczny film zatytułowany „So easy to trick you”.
W nagraniu przedstawił inscenizowany przykład plecionej torebki sprowadzonej z Chin za 20 dolarów. Po wykonaniu ostatniej operacji we Włoszech etykieta „Made in China” miała zostać zastąpiona oznaczeniem „Made in Italy”, a sugerowana cena produktu wzrosnąć do 2 tys. dolarów.
Autor odwoływał się do unijnych zasad ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów. Sugerował, że produkt może uzyskać włoskie pochodzenie mimo wykonania znacznej części prac poza Unią, jeżeli odpowiednio istotne przetworzenie nastąpi na terytorium Włoch.
Kering, Bottega Veneta France oraz Bottega Veneta S.R.L. uznały, że przedstawiona w filmie torebka była podróbką modelu Jodie. Twierdziły również, że publikacja zawiera fałszywe i szkodliwe sugestie dotyczące działalności marki.
Spółki najpierw zgłosiły materiał platformom Instagram i Facebook. Gdy film nie został usunięty, skierowały żądania do Meta Platforms Ireland i autora.
Postępowanie przed sądem w Paryżu wszczęto 3 lipca 2025 r. Pavlovic został formalnie pozwany, choć spółki nie domagały się od niego zapłaty ani odrębnego nakazu.
Żądanie zostało oparte na art. 6-3 francuskiej ustawy o zaufaniu do gospodarki cyfrowej, określanej jako LCEN. Mechanizm ten pozwala sądowi zastosować środki wobec podmiotu, który może przyczynić się do zakończenia szkody powodowanej przez treści dostępne w internecie.
Kering i Bottega Veneta przedstawiały postępowanie przede wszystkim jako sprawę przeciwko platformie, która mogła usunąć materiał.
W uzasadnieniu żądania pojawiły się jednak twierdzenia o zniesławieniu, rozpowszechnianiu fałszywych informacji i szkodzeniu reputacji przedsiębiorstw. Film stanowił wypowiedź autora, a nakaz skierowany do Meta prowadziłby do zakończenia jej rozpowszechniania.
Francuskie prawo przewiduje dla spraw dotyczących prasy i wolności wypowiedzi szczególną procedurę wynikającą z ustawy z 29 lipca 1881 r. Wymaga ona m.in. precyzyjnego wskazania kwestionowanych słów, ich kwalifikacji prawnej i właściwych przepisów. Konieczne jest również zawiadomienie prokuratora.
Sąd uznał, że gwarancji tych nie można pominąć przez formalne skierowanie głównego żądania do platformy. Autor filmu został pozwany, a postępowanie dotyczyło wprost rozpowszechnianej przez niego wypowiedzi.
Wymagane zawiadomienie nie zostało prawidłowo dokonane przed pierwszą rozprawą. Jednocześnie zarzutu zniesławienia nie można było łatwo oddzielić od pozostałej argumentacji.
Spółki domagały się usunięcia całego filmu. Nie wskazały odrębnych środków przypisanych do poszczególnych fragmentów publikacji i różnych podstaw odpowiedzialności.
W rezultacie wezwanie zostało unieważnione. Sąd nie przeszedł do analizy prawdziwości nagrania, autentyczności torebki ani rzeczywistego modelu produkcji Bottega Veneta.
Dlatego przedstawianie tego wyniku jako potwierdzenia, że towary marki są produkowane w sposób opisany przez autora, byłoby nieprawidłowe. Równie nieprawidłowy byłby wniosek, że sąd uznał wszystkie jego twierdzenia za fałszywe.
Gdy towar jest produkowany w więcej niż jednym państwie, jego niepreferencyjne pochodzenie może zależeć od miejsca dokonania ostatniego istotnego i ekonomicznie uzasadnionego przetworzenia. Proces powinien prowadzić do powstania nowego produktu albo stanowić ważny etap produkcji.
Nie każda czynność wykonana we Włoszech wystarczy do uzyskania włoskiego pochodzenia. Operacje o wyłącznie pomocniczym charakterze, takie jak proste przepakowanie lub zastąpienie etykiety, same w sobie nie powinny przesądzać o zmianie pochodzenia produktu.
Ocena zależy od rodzaju towaru, przebiegu produkcji, zastosowanych materiałów oraz szczegółowych reguł odnoszących się do danej kategorii. Inaczej może być analizowana odzież, inaczej obuwie, elektronika lub wyroby skórzane.
Film upraszczał problem do krótkiego przykładu przeznaczonego do mediów społecznościowych. Sąd paryski nie oceniał jednak, czy przedstawiony scenariusz prawidłowo odzwierciedlał reguły pochodzenia.
Jeden materiał internetowy może jednocześnie wykorzystywać znak towarowy, pokazywać potencjalną podróbkę, zawierać twierdzenia o przedsiębiorstwie i wpływać na jego reputację.
Nie oznacza to, że wszystkie zarzuty można połączyć w jednym piśmie bez rozróżnienia ich podstaw. Roszczenia związane z podróbkami, odpowiedzialnością platformy i zniesławieniem mogą podlegać innym wymogom, terminom oraz zasadom dowodowym.
Dodanie zarzutu naruszenia reputacji może uruchomić szczególne gwarancje proceduralne chroniące wolność wypowiedzi. Nie można ich ominąć tylko dlatego, że techniczny nakaz usunięcia treści ma wykonać platforma.
Przed rozpoczęciem postępowania należy więc ustalić jego główny cel. Inaczej konstruuje się sprawę przeciwko sprzedawcy podróbek, inaczej wniosek dotyczący hostingu, a jeszcze inaczej roszczenie odnoszące się do nieprawdziwej publikacji.
Takie, a nie inne rozstrzygnięcie – nie zaskakuje, ponieważ połączenie zarzutów dotyczących zniesławienia, platformy internetowej i potencjalnej podróbki uruchamiało różne wymogi proceduralne, których nie można było zastąpić jednym ogólnym żądaniem usunięcia filmu. Skuteczniejszym rozwiązaniem byłoby wyraźne rozdzielenie poszczególnych roszczeń, precyzyjne wskazanie kwestionowanych wypowiedzi oraz dochowanie szczególnej procedury przewidzianej dla spraw dotyczących wolności wypowiedzi.
Pierwszym krokiem powinno być zabezpieczenie nagrania, daty publikacji, zasięgów, komentarzy i późniejszych zmian. Następnie trzeba oddzielić poszczególne potencjalne naruszenia.
Jeżeli w materiale użyto podróbki, należy wykazać cechy świadczące o jej nieautentyczności. Sam fakt pokazania podrabianego produktu nie dowodzi jednak automatycznie, że wszystkie wypowiedzi o produkcji oryginalnych towarów są fałszywe.
Zgłoszenie do platformy może być racjonalnym pierwszym działaniem, ale nie zastępuje analizy właściwego pozwanego, podstawy prawnej i proporcjonalności żądanego środka. Pomocna będzie ochrona marki w internecie oraz odrębna analiza naruszenia znaku.
W krótkich trzech krokach podaj podstawowe informacje, które pozwolą bezpłatnie zbadać Twój znak przed rejestracją.
Zaloguj się na swoje konto
We have sent a 6-digit verification code to your email. Please enter it below to continue.
Zapomniane hasło? Nic straconego. Podaj adres e-mail powiązany z kontem. Wyślemy link do ustawienia nowego hasła
