Kamad Reworked tworzyło ubrania i inne produkty z fragmentów autentycznych wyrobów Louis Vuitton. Na nowych rzeczach pozostawały widoczne m.in. nazwa Louis Vuitton, monogram LV oraz charakterystyczne wzory Monogram i Damier. Z biznesowego punktu widzenia to właśnie te oznaczenia były jednym z elementów przyciągających uwagę klienta.
Obrona była ciekawa, bo nie sprowadzała się do prostego zaprzeczenia używania znaków. Kamad wskazywało, że korzysta z autentycznych produktów kupionych legalnie, a więc prawa do nich powinny być wyczerpane. Powoływało się także na ekologiczny sens upcyclingu oraz wolność wypowiedzi i twórczości artystycznej.
Sąd przyjął, że materiały rzeczywiście pochodziły z oryginalnych produktów, które wcześniej trafiły do obrotu za zgodą Louis Vuitton. To jednak nie wystarczyło. Kluczowe było to, że Kamad nie odsprzedawało tej samej torby, walizki czy części garderoby. Z fragmentów tych rzeczy powstawały nowe towary, na których nadal eksponowano cudze oznaczenia.
Wyczerpanie prawa do znaku towarowego ma bardzo praktyczny sens. Jeżeli właściciel marki wprowadził oryginalny produkt do obrotu w Europejskim Obszarze Gospodarczym albo zrobił to ktoś za jego zgodą, co do zasady nie może później kontrolować każdej kolejnej odsprzedaży tego samego egzemplarza. Dzięki temu legalnie działa rynek rzeczy używanych.
Ta zasada nie oznacza jednak, że wraz z zakupem towaru kupujemy prawo do wykorzystywania znaku na dowolnym nowym produkcie. W tej sprawie sąd podkreślił właśnie zmianę tożsamości towaru. Kamad nie sprzedawało produktu Louis Vuitton z drugiej ręki, lecz wytwarzało własny produkt z fragmentów rzeczy Louis Vuitton.
Oryginalny produkt można odsprzedać, ale nie daje on automatycznie licencji na markę. To najważniejsza różnica między zwykłą odsprzedażą a komercyjnym przerabianiem rzeczy w taki sposób, że chronione oznaczenie staje się częścią nowego towaru i nadal buduje jego atrakcyjność.
Znaczenie miało też to, że Louis Vuitton powoływało się na renomę swoich znaków. Przy znakach renomowanych ochrona może sięgać dalej niż klasyczny przypadek, w którym klient po prostu myli producentów. Problemem może być także czerpanie nienależnej korzyści z siły przyciągania znanej marki albo osłabianie jej odróżniającego charakteru lub renomy.
Sąd nie uznał również, że samo określenie działalności jako ekologicznego upcyclingu tworzy wyjątek od prawa znaków towarowych. Zwrócił uwagę, że część wykorzystywanych produktów miała wartość na rynku wtórnym i mogła zostać odsprzedana bez niszczenia. Podobnie argument dotyczący twórczości artystycznej nie usprawiedliwił komercyjnego używania oznaczeń w tym konkretnym modelu działalności.
To nie znaczy, że każdy upcycling automatycznie narusza znak towarowy. Wyrok dotyczy sytuacji, w której rozpoznawalne i renomowane oznaczenia Louis Vuitton pozostawały istotnym elementem nowych produktów oraz ich handlowej atrakcyjności.
Z perspektywy prawa własności intelektualnej granica przebiega więc nie między „ekologicznym” i „nieekologicznym”, lecz między tym, co właściciel oryginalnego egzemplarza może zrobić z rzeczą, a tym, jak może wykorzystywać cudzy znak w nowej działalności gospodarczej. Sam zakup materiału nie przenosi praw do oznaczeń umieszczonych na tym materiale.
W praktyce szczególnie ryzykowny jest model, w którym logo nie jest przypadkowym śladem pochodzenia użytego materiału, ale staje się centralnym motywem nowego produktu. Im mocniej sprzedawca eksponuje cudzy znak i im bardziej to właśnie rozpoznawalność marki pomaga mu sprzedawać, tym trudniej bronić tezy, że chodzi wyłącznie o ponowne wykorzystanie surowca.
Przed rozpoczęciem podobnej działalności warto ustalić, które oznaczenia są chronione, dla jakich towarów oraz czy mają status znaków renomowanych. Takie sprawdzenie nie zastąpi analizy konkretnego modelu biznesowego, ale pozwala wcześniej zobaczyć, gdzie zaczyna się ryzyko.
Dla przedsiębiorcy najważniejsza lekcja jest prosta: własność egzemplarza i prawa do marki to dwie różne rzeczy. Można być właścicielem oryginalnej torby, paska czy fragmentu materiału, ale nie oznacza to jeszcze prawa do stworzenia pod własną marką nowego produktu, którego główną ozdobą będzie cudze logo.
Przy projektowaniu kolekcji z materiałów z odzysku warto więc przeanalizować, czy oznaczenia można usunąć, zasłonić albo wykorzystać w sposób, który nie będzie pełnił funkcji handlowego magnesu. W niektórych modelach rozwiązaniem może być licencja lub współpraca z właścicielem marki. Sam dopisek „produkt przerobiony” albo „niezależny od producenta” nie musi usuwać problemu, jeżeli znak pozostaje eksponowany na samym towarze.
Także polska firma może znaleźć się po obu stronach takiego sporu. Jeżeli rozwija własną markę, powinna zadbać o jej odpowiednią ochronę, a następnie reagować na komercyjne wykorzystywanie oznaczenia na nowych produktach. Jeżeli natomiast buduje biznes na przerabianiu oryginalnych rzeczy innych producentów, powinna ocenić nie tylko legalność zakupu materiału, ale też sposób dalszego używania widocznych znaków.
Wyrok z Paryża nie zamyka dyskusji o upcyclingu. Pokazuje jednak, że ekologiczny cel działalności nie działa jak automatyczna tarcza przed prawem znaków towarowych, zwłaszcza wtedy, gdy cudza marka staje się jednym z głównych powodów, dla których klient chce kupić nowy produkt.
W krótkich trzech krokach podaj podstawowe informacje, które pozwolą bezpłatnie zbadać Twój znak przed rejestracją.
Zaloguj się na swoje konto
We have sent a 6-digit verification code to your email. Please enter it below to continue.
Zapomniane hasło? Nic straconego. Podaj adres e-mail powiązany z kontem. Wyślemy link do ustawienia nowego hasła
